Shembelltyra e Djalit Plangprishes

Djali plangprishes



“Luka 15:11-32”

(Jezusi) 11. Tha akoma:“Një njeri kishte dy bij. 12. Më i riu i tyre i tha babait: "Atë, më jep pjesën e pasurisë që më takon". Dhe i ati ua ndau mes tyre pasurinë. 13. Mbas pak ditësh biri më i ri mblodhi çdo gjë, shkoi në një vend të largët dhe atje e prishi gjithë pasurinë, duke bërë një jetë të shthurur. 14. Por, si i shpenzoi të gjitha, në atë vend ra një zi e madhe buke, dhe ai filloi të jetë në hall. 15. Atëherë shkoi e iu ngjit pas një banori të atij vendi, i cili e çoi në arat e tij që të ruajë derrat. 16. Dhe ai dëshironte të mbushte barkun me lendet që hanin derrat, por askush nuk ia jepte. 17. Atëherë erdhi në vete dhe tha: "Sa punëtorëve mëditës të atit tim u tepron buka, kurse unë po vdes nga uria! 18. Do të çohem dhe do të shkoj tek im atë dhe do t`i them: Atë, mëkatova kundër qiellit dhe para teje; 19. nuk jam më i denjë të quhem yt bir; trajtomë si një nga mëditësit e tu". 20. U çua, pra, dhe shkoi tek i ati. Por kur ishte ende larg, i ati e pa me dhembshuri; u lëshua vrap, ra mbi qafën e tij dhe e puthi. 21. Dhe i biri i tha: "O atë, mëkatova kundër qiellit dhe para teje dhe nuk jam më i denjë të quhem biri yt". 22. Por i ati u tha shërbëtorëve të vet: "Sillni këtu rrobën më të bukur dhe visheni, i vini një unazë në gisht dhe sandale në këmbë. 23. Nxirrni jashtë viçin e majmur dhe thereni; të hamë dhe të gëzohemi, 24 sepse ky biri im kishte vdekur dhe u kthye në jetë, kishte humbur dhe u gjet përsëri". Dhe filluan të bënin një festë të madhe. 25. Djali i tij i madh ishte në ara; dhe kur u kthye dhe iu afrua shtëpisë, dëgjoi këngë e valle. 26. Atëherë thirri një shërbëtor dhe e pyeti ç`ishte e gjitha kjo. 27. Dhe ai i tha: "U kthye yt vëlla dhe yt atë theri viçin e majmur, sepse iu kthye djali shëndoshë e mirë". 28 Kur i dëgjoj këto, ai u zemërua dhe nuk deshi të hynte; atëherë i ati doli dhe iu lut të hynte. 29. Por ai iu përgjigj të atit dhe tha: "Ja, u bënë kaq vite që unë të shërbej dhe kurrë s`kam shkelur asnjë nga urdhërat e tu, e megjithëatë kurrë s`më dhe një kec për të bërë një festë me miqtë e mi. 30. Por, kur u kthye ky djali yt, që prishi pasurinë tënde me prostituta, ti there për të viçin e majmur". 31. Atëherë i ati i tha: "O bir, ti je gjithmonë me mua, dhe çdo gjë që kam është jotja. 32. Por duhet të festojmë dhe të gëzohemi, sepse ky vëllai yt kishte vdekur dhe u kthye në jetë, kishte humbur dhe u gjet përsëri”.”

Nje histori e treguar nga Zoti yne Jezu Krisht, shume e bekuar, shume e perdorur ne predikime, por njekohesisht edhe shume e keqperdorur ne interpretimin e permbajtjes domethenese te saj. Kjo ndoshta mund te jete shembelltyra me "perfekte" e perdorur nga Arminianizmi per te treguar zgjedhjen e lire te njeriut mekatar, vendimin e tij per t'u penduar dhe per t'u kthyer nepermjet vullnetit te tij te ashtuquajtur te lire tek Ati (Perendia). 

Nese ne pamje te pare duket se kjo gje qendron deri diku, po te marrim ne trajtim Shkrimin do te shohim: Para se gjithash. Perpara se ne te shkojme tek historia e djalit plangprishes, ne shohim qe ligjerata e tregimit te historise nga ana e Zotit Jezus nuk fillon tek djali, por tek Ati qe kishte dy bij, dhe per me teper kjo ishte vazhdim i asaj qe Ai (Jezusi) ishte duke treguar. Kur fillon historia e djalit plangprishes Shkrimi thote: ne vargun 11 - tha akoma: nje njeri kishte dy bij, ..... etj etj, pra fillesa e ligjerates se plote eshte akoma me perpara kur Jezusi fillon te tregoje shembelltyren e deles se humbur dhe me pas e vazhdon me dhrahmine e humbur, dhe ne fund te kapitullit e mbyll shembelltyren me djalin plangprishes. Luka 15:3-32.
Pra historine e djalit duhet ta shohim ne trajtim kontekstual se bashku me dy te tjerat qe e paraprijne ate. Pse? Sepse te tre keto histori kane nje gje shume te rendesishme qe eshte e perbashket per to. Delja qe humbi, dhrahmia qe humbi dhe djali i vogel qe u largua nga Ati, nuk ishin te askujt, por ishin saktesisht te atij "personi" qe i kishte qysh me perpara dhe qe po i kerkonte per t'i gjetur. Ok, mund te themi per momentin, megjithese kete aspekt e shohim qarte tek dy historite e para, ku ai qe kishte 100 dele i la 99 te tjerat per te kerkuar ate 1 qe i kishte humbur, e shohim gjithashtu qarte edhe tek gruaja qe kishte 10 dhrahmi dhe kerkoi ne gjith shtepine per ate 1 qe i humbi, por nuk e shohim po kaq qarte tek historia e djalit qe u largua, sepse Ati i tij nuk la shtepine dhe te nisej per ta kerkuar te voglin por vetem qendronte tek porta per te pare nese i biri do te kthehej. Kjo gje i jep mundesine Arminianizmit te konkludoje ne interpretimin se kthimi i djalit tek Ati i tij, eshte pamja perfekte e çdo njeriu mekatar qe vjen tek Zoti ne pendese, duke mbrojtur idene qe kjo ardhje tek Zoti varet nga vendimi dhe zgjedhja e njeriut per t'u kthyer pa u imponuar nga deshira e Zotit. Kjo eshte gjithçka mund te duket nga pseudo-doktrina e vullnetit te lire. 

Le ta shohim kete aspekt nen driten e doktrines se hirit dhe nen kete perspektive veshtrimi te ekspozojme problemet e kendveshtrimit te gabuar Arminian te kuptimit te historise. 

Se pari. -- Shkrimi tregon se Jezusi e nis historine e djalit plangprishes jo me kryefjale "djalin" por njeriun qe kishte dy bij, qe ishte Ati i tyre. Dhe nese djali personifikon njeriun mekatar, Ati personifikon Perendine. Kjo kronologji te treguari minon parimin e paresise se njeriut ne procesin e dukshem klasik te shpetimit Arminian qe: (njeriu i pari duhet te pendohet dhe Perendia i dyti e pranon pendesen e tij dhe e shpeton ate). Dhe duke minuar kete parim "shkak - pasoje" te turpshem sepse e percepton shpetimin thjesht si pasoje apo reagim te Perendise ndaj shkakut qe eshte vet njeriu me ane te vendimit dhe zgjedhja e tij e lire, atehere nepermjet rrezimit te ketij parimi, njeherazi perforcon te verteten qe shkaku nuk eshte njeriu dhe zgjedhja e tij, qe Ati (Perendia) e dha Birin e tij te vetemlindur, por shkaku ishte “dashuria e Tij” qe e deshi aq boten, dhe per shkak se e deshi aq boten, ndaj dhe e dha Birin. 

Se dyti: -- Ne shkrim tregohet se te dy bijte ishin me Atin e tyre, dhe nje dite i vogli (me i riu) u largua nga shtepia dhe nga Ati. Kjo pamje bie ne kundershtim me pamjen faktike dhe aplikimit universal qe i behet njerezimit mekatar te te gjith botes. Fare thjesht, sepse njerezit mekatar kane lindur te tille larg shtepise se Zotit neper bote dhe nuk kane qene fillimisht ne shtepi tek Zoti se bashku me vellezer te tjere, dhe me pas te jene larguar per t'u rikthyer perseri aty ku ishin. Per kete arsyje une mendoj dhe besoj se kjo histori ka nje aplikim specifik per popullin e Izraelit qe per nga vet kronologjia historike e shkrimit, ata kane qene i vetmi popull qe ishin prane Zotit dhe i sherbenin tabernakullit dhe me pas tempullit (shtepise) se Tij, dhe vazhdimisht largoheshin dhe riktheheshin tek Ai. Dhe me pas ka aplikime lokale per kishen se sotme per kuptimin qe mbart.

Se treti: -- Ne praktiken shume te perhapur sot ne ungjillizimin modern, te “famshmin” vendim te rendesishem qe kulmon me lutjen e shpetimit ku nder te tjera degjojme se mekatari i thote Jezusit, une pendohem dhe te pranoj ty si Zotin dhe Shpetimtarin tim, nuk ka asnje ngjashmeri me pendesen e “dukshme” te djalit plangprishes. Djali thote une kam mekatuar ndaj qiellit dhe para teje dhe nuk meritoj te quhem me biri yt, ndaj dhe nuk i lutet ta pranoj ate si bir por si nje prej sherbetoreve te tij me te vegjel me meditje. Dhe per me teper ne kete pamje paraprake pendese, duket se nuk ka asnje perpjekje arrogante prej tij qe i drejtohet Atit duke i thene se une te pranoj ty si Atin tim dhe si shpetimtarin e jetes time nga vdekja qe zia e bukes i kanoste ne arratine e shkaperdredhur te tij. Keshtu qe aspekti i te drejtes se te pranuarit, ndahet qartazi dhe dukshem qe i perket Atit. Sepse arroganca e mekatarit qe shpreh ne lutjen e tij te shpetimit duke iu drejtuar Zotit qe po e pranon ate si Zot, bie ndesh me sovranitetin e Zotit. “Shpetimi i perket Zotit”. Prandaj eshte kaq shume e rendesishme te merret vesh dukshem se kush eshte "Ai?" qe po shpeton "ke?" ketu. 

Se katerti: -- Duke u marr me trajtimin e djalit te vogel, anashkalohet djali i madh qe ishte dhe nuk u largua nga shtepia dhe nga Ati. Dhe aspekti me kritik qe permendet per te eshte qendrimi i tij nervoz dhe xheloz ndaj mikepritjes festive qe iu be vellait te tij te vogel qe nuk meritonte te ishte me vellai i tij dhe bir i Atit te tij per ate gje qe beri. Ky aspekt ben qe aplikimi i kesaj historie te jete specifik per popullin e Izraelit, dhe ka per qellim te na mesoj diçka te rendesishme mbi dashurine e Perendise, meshiren dhe Hirin e Tij. 

Analize: Qendrimi i djalit te madh tregon idene Judaiste qe mbron dhe vazhdon te zbatoj me rigorozitet ligjin edhe sot e kesaj dite, dhe qe nuk pranon dot faktin e te treguarit meshire nga Ati Perendia ndaj atyre hebrenjve te cilet nuk jane besnik ne zbatimin e ligjit dhe megjithate ata trajtohen me meshire duke u falur pasi ata u penduan dhe u rikthyen tek Perendia. Po te veme re biseden mes tij dhe Atit do te verejme: -- 29. Por ai iu përgjigj të atit dhe tha: "Ja, u bënë kaq vite që unë të shërbej dhe kurrë s`kam shkelur asnjë nga urdhërat e tu, e megjithëatë kurrë s`më dhe një kec për të bërë një festë me miqtë e mi. 30. Por, kur u kthye ky djali yt, që prishi pasurinë tënde me prostituta, ti there për të viçin e majmur". Qe prej kohesh nder shkrimet e profeteve ishte shkruar "Une dua meshire dhe jo flijime", dhe megjithese ishte vet Zoti qe e dha ligjin dhe te gjithe ceremonialin e sherbimeve , perseri Ai qe prej kohesh mesonte popullin e izraelit me ane te profeteve se nuk ishte meritokracia ajo gje qe i kualifikonte ata, per te qene Bij te shtepise se Tij Qiellore. Ne histori shohim se te dy djemte e Atit, e kishin te pervetesuar deri diku parimin e meritokracive (vleresimin sipas veprave te ligjit), megjithese historia do te na tregoje ne vijim se ata calonin shume ne te kuptuarin e tyre te ligjit dhe te merites. I madhi qe u zemerua sepse i vogli nuk e meritonte ate mikpritje. I vogli qe deklaron se nuk eshte i denje te jete bir i Atit sepse nuk e meritonte. Veç kesaj, me teper akoma, djali i madh edhe pse ishte prej vitesh besnik ne pune ne arat e Atit te tij dhe ne zbatimin e urdherimeve te Atit te tij, megjithate Ati i tij nuk i kishte dhene asnje kec per te festuar me miqte e tij, dhe kjo gje i tingellonte djalit te madh si mohim i nje te drejte legjitime qe ai e meritonte. Te bindur teresisht keta dy bij qe per shkak te parimit "merite", merren shperblimet perkatese, te dy perballen me te pakonceptueshmen prej tyre. I vogli priste te trajtoheshe si nje prej sherbetoreve me meditje ne shtepine e Atit te tij dhe nderkohe perballet me Hirin dhe meshiren e Atit duke e falur dhe trajtuar ashtu sikurse ai nuk meritohej. Dhe djali i madh qe ndoshta po bente kohe qe priste nga Ati si shperblim kecin per te festuar dhe nderkohe jo vetem nuk merr kecin qe sipas tij meritonte edhe me shume se nje kec, por shikon nje antiteze te dyfishte perpara syve te tij. Ai nuk kishte marre asnjehere gjate kesaj kohe ate qe sipas tij meritonte dhe nderkohe per vellane e tij qe nuk meritonte asgje theret vici me i majmur. Me fjale te tjera ai ndoshta mund te vazhdonte te duronte akoma qe ndoshta nje dite Ati do ia jepte kecin, por kur sheh qe po merr vellai i vogel qe nuk meriton, durimi i soset. 

Per Izraelin eshte shkruar qe Zoti do e veri ne xhelozi me me nje popull qe nuk ka qene thirrur me emrin e Zotit. Pali ne letrat e tij permend qe do te bej xheloz disa prej tyre ne menyre qe ata te shpetohen. Dhe xhelozia ne kete histori eshte nje sinonim i qarte. Djali i madh vihet ne xhelozi me nje djale qe nuk meritonte te trajtohej ashtu, si edhe vet djali i vogel kur ra ne hall u kujtua se ne shtepine e Atit te tij sherbetoreve u tepronte buka, kurse atij edhe lendet e derrave i mohoeshin dhe askush nuk i'a linte per te ngrene. A nuk eshte kjo kujtese e tij nje aspekt "xhelozie"???. Sherbetoret qe nuk jane bij te Atit tim hane dhe iu tepron buka, kurse une s’kam dhe po vuaj nga uria?!?! Patjeter qe keto aspekte te formave se si shfaqet xhelozia tek te dy bijte ne pozicione te ndryshme, jane per qellimin e mire qe te dy keta bij te shpetojne prej parimeve te te besuarit ne merita, dhe te prekin qielloren duke njohur dashurine meshiren dhe hirin qe Ati ka per ta. Dhe po keshtu kjo eshte nje e vertete e shkrimeve se si Zoti “beri” qe djali i vogel te kthehej. Nese Ati do te duhej te zbatonte “parimisht ligjin” me djemte e tij, atehere ndaj te voglit ai duhet te tregohej i ashper duke e trajtuar madje edhe me keq nga sa vet djali po i kerkonte te trajtohej si nje sherbetor me meditje. Sepse serisht verdikti i takonte te Atit, jo djalit qe po i kerkonte. Sepse nese ai nuk e meritonte te quhej me bir i tij, kjo nuk nenkupton asnjehere qe ai meritonte te ishte sherbetor me meditje, sepse mund edhe te debohej fare nga shtepia e atit te tij pa pasur as mundesine e te qenurit prezent aty si nje sherbetor.

Po te marrim me hollesisht ne trajtim sipas kesaj analize kthimin e djalit plangprishes tek Ati i tij, do te shohim sipas historise se shkruar: 20 "........ Por kur ishte ende larg, i ati e pa me dhembshuri; u lëshua vrap, ra mbi qafën e tij dhe e puthi."  Gje qe nuk dokumenton se djali erdhi vet duke pershkuar te gjithe rrugetimin (nga vendi i larget deri tek shtepia e atit), por le te kuptohet se ai pershkoi vetem nje pjese te kesaj rruge. Normalisht qe kjo gje rrezon hipotezat qe nje mekatar mund te vij vete tek Zoti. Por serisht ka hapesire per mosrrezimin komplet te “rolit” te mekatarit. Nuk po merremi te trajtojme ketu se sa distance pershkoi djali dhe sa pershkoi Ati i tij qe vrapoi drejt tij kur e pa ndersa ai ishte ende larg. Mjafton qe ketu duket qarte se ka vend per te kundershtuar parimet doktrinale te monergjizmit, duke lançuar idete sinergjike te cilat thone se nuk eshte vetem Zoti qe vjen tek mekatari por edhe vet mekatari ka pergjegjesine dhe duhet te vij drejt Zotit me vendimin dhe zgjedhjen e tij. Dhe kjo histori duket se e tregon kete. Por pavaresisht se kjo vetem duket keshtu, asnjehere nuk permban kuptimin qe ne punen e shpetimit ka bashkepunim, pra nuk ka sinergjizem, sepse nje e vertete e shkrimit tregon tek Romaket 9:16 - "Kështu, pra, kjo nuk varet as prej atij që do, as prej atij që vrapon, por nga Perëndia që shfaq mëshirë." Sepse ne te vertete sikurse nje varg me siper apostulli Pal thote tek letra e Romakeve “Ai i thote ne fakt Moisiut: Do të kem mëshirë për atë që të kem mëshirë, dhe do të kem dhembshuri për atë që do të kem dhembshuri”. Po keshtu e gjejme kete te vertete te konkretizuar tek qendrimi i Atit karshi djalit plangprishes duke treguar se Ai kishte dhembshuri dhe i dha meshire atij. Dhe qe ne te vertete kjo dhembshuri dhe kjo meshire nuk iu imponua Atit nga fakti se djali i tij i vogel vendosi te kthehej dhe u nis drejt shtepise, por sepse Ati e donte ate djal dhe per faktin qe Ai e donte ndaj dhe qendronte duke pritur.

Ndersa deri ne kete moment nga sa me siper duket qarte kuptimi dominues i ketij shkrimi se ku konsiston ne mesim, ler te trajtojme akoma me hollesisht “ate pjese te rruges” qe pershkoi djali i vogel i Atit. Dhe te shohim nese ka vend aty per te konkluduar si nje sinonim i pendeses se mekatarit te sotem dhe vendimit te tij apo zgjedhjen qe ai duhet te bej me vullnetin e tij te lire per tu kthyer tek Zoti, sic po e shohim te perhapet sot nga arminianizmi? Normalisht lind pyetja: Pse duhet te thellohemi ne kete trajtim kur paraprakisht ne kuptuam objektivin kryesor te historise se djalit plangprishes, qe konsiston ne mesimin tone te Hirit te meshires dhe te dashurise se Atit?  Arsyeja qe ne duhet te merremi me kete trajtim eshte te vazhdojme te mbrojme te vertetat e shkrimit mbi kete ceshtje. {Mbi ardhjem e njeriut mekatar tek Zoti} !?!?  Pavaresisht se pergjigja e sakte ndaj aludimeve te kota te arminianizmit shkruhet ne ungjillin e Gjonit, ku Jezusi thote: 6:43 "Atëherë Jezusi u përgjigj dhe u tha atyre: Mos murmurisni midis jush. 44. Askush nuk mund të vijë tek unë, po qe se Ati që më ka dërguar nuk e tërheq dhe unë do ta ringjall atë në ditën e fundit. 45. Në profetët është shkruar: "Të gjithë do të jenë të mësuar nga Perëndia". Çdo njeri, pra, që ka dëgjuar dhe mësuar nga Ati, vjen tek unë."
Megjithkete deklarim frontal dhe shkaterrues te bere direkt nga Zoti Jezus, ndaj cdo aluzioni qe njerezit mundohen te prodhojne per te ardhur tek Ati me forcat e tyre apo ne mos plotesisht edhe pjeserisht sidoqofte, serisht arminianizmi kembengul ne sinergjizmin e te ardhurit ne shpetim tek Zoti. Kjo “kokfortesi” qe parashtron kete llogjike te rene njerezore qe eshte teresisht kundershtuese e te vertetave te shkrimit, tregon gjithashtu mospranimin e te vertetes dhe autoritetit te shkrimit te frymezuar nga Perendia. Njerezit e besimit duhet te mesohen me autoritetin e shkrimit sikurse  R.C.Sproul thote: “Nese Zoti ka folur, argumenti ka perfunduar”, pse Sprouli thote keshtu??? fare thjeshte: Sepse goja e Zotit ka folur! Ky eshte argumenti mese i mjaftueshem per te mos kerkuar tjeter argument shpjegues. 

Pasi djali erdhi ne vete, filloi te mendonte se si do te kthehej tek Ati, por perpara se te sqarojme sipas shkrimit se “si” po mendonte te kthehej, ler te shohim pak “pse” ai kerkoi te kthehej. A ishte ky vendim i kthimit te tij tek Ati, sipas deshires apo vullnetit te tij te lire ne menyre qe te quajme te pranueshme analogjine e arminianizmit per njeriun mekatar? Ne fakt JO. Historia e Shkrimit na tregon se djali u fut ne nje hall dhe cfare halli thuaj. Ne vendin e larget ku ai kishte shkuar, ra nje zi buke, dhe jo vetem ra, por e gjeti pak te papergatitur djalin, sepse ai deri ne ate moment i kishte prishur te gjitha parate dhe pasurite qe kishte marre nga Ati i tij dhe nuk kishte me asnje koker leku ne xhep per te blere nje cope buke. Dhe ne perpjekjet e tij per te mbijetuar ai iu shkon nga pas njerezve te atij vendi, ku njeri prej tyre e mori dhe coi te ruante derrat dhe nese derrat do te linin dicka nga ushqimi i tyre (lendet) ai shpresonte dhe deshironte te pakten te mbushte barkun me to, por qe edhe ato nuk po i jepeshin per te ngrene. Perballe ketij halli te madh nuk do te ishte e ndershme te genjejme qe ketu kemi nje vendim me vullnet te lire, sepse ky eshte nje detyrim nga halli qe perkthehet me dy fjale “vrapo te shpetosh nga vdekja e urise”. Mund te ishte vendim me vullnet te lire nese nuk do te ishte i imponuar nga asnje rrethane tjeter pervec deshires se madhe te djalit per Atin dhe shtepine e tij. Per shembull ne rastin konkret, nese ky vendim do te shfaqej para se djali te kishte prishur pasurine dhe qe ishte duke bere qejf, para se zia e bukes te binte. Pra meqenese ky hall kaq i madh perben nje imponim kaq te madh, atehere besoj se u sqaruam persa i perket ceshtjes se aluduar te vullnetit te tij te lire. 

Ler te merremi pak me ceshtjen “si” ai mendoi te kthehet tek Ati i tij. Vargjet qe pershkruajne monologun e tij me vetveten, permbajne nje informacion mese te mjaftueshem per te kuptuar mbi kthimin e tij. Sic e thame edhe me lart fillimisht aty shohim te shfaqet nje rrethane xhelozie per faktin se sherbetoret e Atit te tij kishin per te ngrene aq sa iu tepronte buka kurse vet djali po vuante urie. Me tej shohim se ai pranon qe ka mekatuar ndaj Qiellit dhe perpara Atit te tij, gje qe do te thote se ai behet koshient (sepse kishte ardhur ne vete) per faktin se ky mekat i tij ishte edhe ne planin shpirteror edhe ne planin moral. Ishte edhe kunder ligjit te shkruar edhe kunder normave morale te familjes se tij. Me tej akoma shohim se masa me te cilen ai e maste kete mekat te tijin, ishte saktesisht njelloj sic shumica e te krishtereve sot e masin. Ja, ai vertete thote se nuk meriton te quhet biri i tij, por sipas parimit te merites qe ai e dinte, nuk shohim qe ai t’i atribuoje vetes nje mase denimi konform parimit te meritokracise se veprave te mbrapshta te prishjes se pasurise se Atit te tij. Pra sipas ligjit te shkruar dhe atij te normave te moralit, nuk gjejme te parashikohet nje mase e zbutur denimi sic ai e kerkon per veten e tij, qe, nga bir te jete si sherbetor me meditje. Verdikti per denimin e tij ndaj ketij mekati (kesaj shkelje), nuk i perkiste atij, por gjykimit te Atit te tij ndaj te cilit ai kishte mekatuar dhe sanksionit qe ligji i shkruar parashikonte per prishjen e pasurise dhe mosrespektimit te Atit te tij qe jo vetem per kocidense, ne fakt eshte ne statutin e dhjete urdherimeve. Eksodi 20:12 - "Do të nderosh atin tënd dhe nënën tënde,......" Ne kete menyre qe e shohim monologun e tij, kuptojme nje metode finoke te shmangies nga pergjegjesia e vertete nepermjet arsyetimit. Po e njejta eshte edhe sot. Askush nuk ka deshire te pranoj faktin se mekati i tij eshte aq shume fatal dhe i urryer perpara Perendise saqe te meritoj zemerimin e Tij flakerues duke i dhene nje denim te perjetshem ne ferr.

Une mund te them se nese djali do te dinte mire ligjin dhe denimin qe ai meritonte qe normalisht do te ishte me i rende nga sa llogjika e tij perceptonte, atehere ai nuk do te merrte guximin kurre te kthehesh tek Ati i tij. Kete e them per analogji me koshiencen e mekatarit te sotem qe mendon se po gjen rrugen vet per te ardhur tek Zoti duke perdorur arsyetimin e tij qe gjoja mekati i tij nuk eshte i asaj mase qe meriton denimin ne ferr, sepse nese ky mekatar sot do te dije me koshience se ai meriton ferrin, kembet e tij nuk do te nisen asnjehere drejt Zotit dhe Kishes se Tij. Pra nga e gjith kjo pjese rruge e pershkuar nga vet djali, kurresesi nuk duhet te kuptojme vullnetin e tij te lire, apo aftesine e tij per tu kthyer vet tek Ati, por duhet te kuptojme se ardhja ne shtepi nuk eshte zgjedhje e lire por e imponuar, dhe pavaresisht se duket sikur ne po ecim nje pjese te rruges, aksesi i hyrjes aty eshte veper e hirit dhe e meshires se atij qe eshte i Zoti i shtepise, Pra Atit qe na deshi qe ne fillim dhe na do, sikurse eshte shkruar; Ai na deshi me nje dashuri te perjetshme. Dhe edhe pse djali po i fliste sikurse e kishte pergatitur qe me pare monologun e tij, ky monolog nuk u shnderrua kurre ne nje dialog diskutimi mbi ceshtjen e shkeljeve te tij. Per faktin se Ai do i fshij shkeljet tona dhe nuk do i kujtoj me kurre ato. Por nese ky monolog do te kthehej ne nje dialog, pra ne nje diskutim ndermjet djalit dhe Atit mbi ceshtjen e fajit te tij, te jemi te sigurte se parashtrimi i arsyetimit te djalit qe e gjejme ne dokumentimin e monologut te tij, ne cdo gje do te rrezohej duke mos u pranuar nga Ati, madje madje kjo menyre finoke e djalit per te rifituar qoft edhe sadopak simpatine e atit, do te shikohet si nje pershkallezim i mekatit te tij.  Oh do te thote dikush, ndalu pak sepse ky perfundim nuk qendron dhe eshte i pabaze.

Por nese do te shohim kundrejt kesaj gjeje dispensionalisht paraqitjen kronologjike te shkrimit profetik te Isaise shohim:

 Isaia 1:1 - "Dëgjoni; o qiej; dhe dëgjo, o tokë, sepse Zoti ka folur: "Kam edukuar fëmijë dhe i rrita, ata u rebeluan kundër meje. 2. Kau e njeh të zotin e tij dhe gomari grazhdin e zotërisë së tij, por Izraeli nuk ka dije dhe populli im nuk ka mend". Dhe me tutje ne vargun 10. Dëgjoni fjalën e Zotit, o krerë të Sodomës, verini veshin ligjit të Perëndisë tonë, o popull i Gomorrës! 18. Ejani, pra, dhe të diskutojmë bashkë, thotë Zoti, edhe sikur mëkatet tuaja të ishin të kuqe flakë, do të bëhen të bardha si bora, edhe sikur të ishin të kuqe të purpur, do të bëhen si leshi. 19. Në rast se jeni të gatshëm të bindeni, do të hani gjërat më të mira të vendit; 20. por në rast se refuzoni dhe rebeloheni, do t`ju përpijë shpata", sepse goja e Zotit ka folur."

Tani duhet te kuptojme se ajo cfare Shkrimi po na meson eshte kjo: Ati qe kishte dy bij, i kishte edukuar ata femije dhe i kishte rritur, por ata ishin rebeluar kunder tij. “Kau” qe eshte nje kafshe pune dhe leron arat qe i referohet djalit te madh per faktin se historia na tregon qe ai punonte ne ara dhe i sherbente prej vitesh Atit te tij, thuhet se e njihte Atin e tij per faktin se ishte vazhdimisht me te dhe ne sherbim te tij. “Gomari” qe eshte nje kafshe barre dhe qe perdoret per udhe i referohet djalit me te ri, dhe thuhet se e njihte “grazhdin” e zoterise te tij. Grazhdi eshte vendi ku kafsheve iu hidhet ushqimi per te ngrene, dhe per kete fakt nuk eshte aspak e cuditshme se pse ne kohen qe ai ishte larg dhe nuk kishte c’te hante, iu kujtua “ushqimi, buka” dhe vendi ku gjendej kjo buke qe ishte (grazhdi) “shtepia e atit” te tij. Nga Shkrimet dime se Izraeli eshte populli i Zotit, pra Te dyja (Izrael dhe popull i Zotit) kene te njejtin kuptim dhe per kete asye qe te dy djemte kane te perbashketen faktin qe jane bij te Atit, vazhdon te shkruhet:  Por Izraeli” , tregon faktin se duke iu referuar djalit te madh sipas rendit, ai “nuk ka dije” per arsye se shkrimi i historise na tregon qe cdo gje qe Ati kishte, ishin edhe te tijat, dhe nese te gjitha ato qe Ati kishte ishin edhe te tijat sepse ai ishte gjithmone me te, padituria e tij shfaqet kur ai nuk i konsideronte te tijat megjithse Ati qe ne fillim thuhet se ua ndau pasurine mes tyre, por pavaresisht kesaj ai priste nga Ati t’i jepte nje kec per shperblimin e punes se tij nderkohe kur cdo gje ishte e tija. (kush mund te konkretizoj me shume se djali i madh, termin “nuk ka dije” sesa nje njeri qe punon ne ara nderkohe qe ka sherbetore dhe qe iu bindet urdherave dhe qe epitetohet si Kau, per faktin se kau nuk punon dot i pamvarur ndaj dhe do hostenin e zoterise qe e drejton i cili ne kete rast simbolizon urdherimet e atit te tij???)  “..dhe populli im” duke iu referuar djalit me te ri, shkrimi thote se “nuk ka mend” per arsye te faktit se ai e prishi pasurine qe mori nga Ati i tij. (kush mund te konkretizoj me shume se djali me i ri, termin “nuk ka mend” sesa nje njeri qe prish gjithe pasurine dhe jo pa qellim epitetohet dhe si gomar???).

Me tutje mesimi i historise vazhdon: -- “Dëgjoni fjalën e Zotit, o krerë të Sodomës” gje e cila duke iu referuar djalit te madh nenkupton “degjo keshillen qe Ati yt ka kunder mendimeve te tua te mbrapsheta” per faktin se nese sodoma simbolizon njerin nga qytetet e shthurjes se njerezve qe u shkaterruan, pergjegjes qe e cojne qytetin ne shkaterrim jane kreret, pra lideret drejtuesit e qytetit. Dhe po keshtu eshte edhe me njeriun, qe shkon drejt shthurjes sepse e deshiron shume ate gje, dhe ne rastin konkret mendimet e djalit te madh ishin te mbrapeshta te gjente kenaqesine ne festimet me shoqerine e tij. -- “verini veshin ligjit të Perëndisë tonë, o popull i Gomorrës!  Gje e cila ne renditje duke iu referuar djalit tjeter tregon se sikurse gomorra qe ishte qyteti tjeter njelloj si sodoma qe u shkaterruan per shkak te shthurjes se njerezve, po keshtu edhe djali i vogel qe u be pjese e kesaj shthurje sepse shkoi me prostituta duke edhe u identifikuar me epitetin “popull i gomorres”. Dhe vec kesaj kryesorja e keshilles per kete djal eshte  “veri veshin ligjit te Perendise”. Kete aspekt e prekem edhe me siper ne trajtimin e monologut te ketij djali, dhe kuptimi ketu eshte se sikurse gomorra u shkaterrua per shkak te shthurjes se popullit te saj, po keshtu shkaterrimtare dhe fatale eshte pasoja e shkeljes se ligjit edhe per kete djal qe kishte mekatuar perpara Perendise dhe Atit te tij, dhe kjo ndryshon se tepermi me arsyetimin e tij qe i bente ligjit, si nje perpjekje finoke per te zvogeluar masen e denimit qe i takonte atij per kete shkelje duke qene se ai kerkonte te trajtohej si sherbetor me meditje.

Ne vazhdim historia e djemve te Atit perfundon me gostine festive dhe lavdi Zotit qe aty Ati shfaqi hir dhe meshire ndaj te riut dhe po njelloj kete hir e mesoi edhe djali i madh, por profeti Isaia vazhdon te hedhe drite mbi monologun qe nuk u shnderrua ne nje dialog diskutimi mes Atit dhe birit te tij te vogel. Sikurse permendem me siper qe nje ballafaqim i tille jo nuk do e justifikonte djalin e vogel por do e rendonte pozicionin e tij akoma me shume per shkak te mungeses se njohurise qe ai kishte ndaj ligjit dhe interperetimit te tij, e shohim kete mesim tek vargjet e profetit: 18Ejani, pra, dhe të diskutojmë bashkë, thotë Zoti,”  Duke vene re se Shkrimi ketu iu referohet njeherazi te dyve atyre qe deri ne kete moment iu referohej vec e vec, duhet te kuptojme se ky mesim eshte per te dy djemte njelloj. Diskutimi ketu qe eshte perballja ballafaquese mes Atit dhe dy bijve te tij per interpretimin e ligjit qe ata pretendonin se e njihnin, eshte nje sinonim i qarte i fjaleve te profetit Isaia: “edhe sikur mëkatet tuaja të ishin të kuqe flakë, do të bëhen të bardha si bora, edhe sikur të ishin të kuqe të purpur, do të bëhen si leshi”. Ohh sa shume jane keqkuptuar keto fjale te profetit Isaia nga krishterimi i sotem, njelloj dhe ndoshta akoma me shume se vet dy djemte e Atit te kesaj historie. Nga shume njerez kam degjuar te perdoren nje pjese e ketyre fjaleve si nje premtim i faljes se mekateve tona qe do te realizohej me vepren e Krishtit duke iu referuar krahasimit te ngjyrave nga e kuqe flake ne te bardha si bora, por pa shkuar asnje presje me tutje ne shkrim sepse kjo teori rrezohet. Mesimi qe jepet ketu nga shkrimi nuk eshte kjo gje, por eshte saktesisht nje paralajmerim qe po i behet popullit te Zotit. Qe menyra e tyre e te kuptuarit mbi ligjin dhe veprimet e tyre (menyra se si ata e zbatojne ne jeten e tyre) do te bej qe gjendja e mekatit te tyre nga njera faze qe mund te cilesohet si “keq”, do te pershkallezohet duke vajtur ne nje tjeter faze qe per ata eshte “akoma me keq”. Nese do te shtjellojme referncat e Shkrimit kryesisht tek Levitiku por edhe me shume, do te shohim se fazat e avancimit te lebres qe simbolizon njeriun e semure dhe te papaster konkretisht “mekatin” ishin diagnostikimi nepermjet ngjyres se plages qe i shfaqej dikujt. Duke nisur me skuqjen e lekures qe ne kete krahasim te Isaise jepet ne trajtat e kuqe flake dhe e kuqe e purpurt, te dyja nuanca te se kuqes. Dhe pasi lekura e dikujt skuqej avancimi apo pershkallezimi i lebres ishte duke i dhene nje ngjyre te zbehte deri sa kulmonte ne nje trajte si te bardhe apo te zverdhur si leshi karakteristike e dekolorimit qe trupi i nje njeriu te vdekur te pajete merr, sepse nje lebroz shnderrohej me pas nje nje mase mishi te kalbur qe rrjedh ngado lengjet trupore, nje perzierje te neveriteshme gjaku te prishur dhe qelbi qe kundermon nje ere te rende. Pra diskutimi ballafaques mes Atit dhe djalit te vogel do e rendonte djalin akoma me shume sepse sikurse thame edhe me siper shkelja e djalit ishte e madhe, Ai kishte prishur me prostitutat gjithe pasurine qe Ati i kishte dhene, dhe ne vend te qendroj ne vendin e te pranuarit te fajit, ai e injoron pranimin e fajit duke keqprezantuar edhe ligjin qe nxjerr ne dukje kete faj. Dhe do te ishte plotesisht e drejte nga Ati i tij qe t’i drejtohej me ashpersi duke i thene; pervec se ke gabuar kaq shume, me jep edhe leksione madje se si duhet te trajtoj ty per fajin tend ne vend qe te rrish kokeulur perpara meje. Por eshte per faktin se kuptimi dominues i historise qendron ne mesimin e Hirit, meshires dhe dashurise se Atit, ndaj dhe historia nuk duhet kuptuar si mesim i gabuar i sinergjizmit nepermjet se ciles pretendohet se ardhja tek Ati tek Perendia, realizohet nga bashkepunimi i njeriut me Perendine.

"19. Në rast se jeni të gatshëm të bindeni, do të hani gjërat më të mira të vendit", ketu kuptimi i vargut eshte i thjeshte dhe i qarte persa i perket mesimit qe ati iu jep bijeve. Gadishmeria per bindje ndaj Atit eshte nje dorezim pa kushte i djemeve tek Ati. Bindje duke parashtruar arsyetim per te drejten nga seicili prej tyre nuk do te thote bindje. Historia e tregon qarte kur Ati i drejtohet djalit te madh “duke iu lutur te hyj brenda” por gadishmeria e tij per bindje ndaj ketij urdheri frenohej nga gjykimi i tij. Dhe ne shohim se pas kesaj kerkese te Atit, se si djali i madh e parashtron gjukimin e tij. "29. Por ai iu përgjigj të atit dhe tha: "Ja, u bënë kaq vite që unë të shërbej dhe kurrë s`kam shkelur asnjë nga urdhërat e tu, e megjithëatë kurrë s`më dhe një kec për të bërë një festë me miqtë e mi. 30. Por, kur u kthye ky djali yt, që prishi pasurinë tënde me prostituta, ti there për të viçin e majmur".  Dhe fare thjesht kuptohet se ai do te hante gjerat e mira te tryezes nese do te ishte i gatshem te bindej. Ketu nuk duhet te aludohet qe bindja ishte ne dore te djalit te madh, sepse bindja ishte rezultati ose fryti i punes se Atit per ta bere “te gatshem” per bindje. Pra fjalen nese je i gatshem per bindje, nuk duhet ta marrim si kuptim qe a je ne gadishmeri ti per tu bindur, por a eshte bere gati zemra jote paraprakisht nga puna e Zotit per te lulezuar aty fryti i bindjes. Dhe vazhdimi i historise tregon se Ati foli i fundit ne kete histori duke kuptuar keshtu se Ai filloi punen per te bere te gateshme zemren e djalit te tij per bindje, dhe historia ndalon ketu por nuk vazhdon me tutje per te treguar nese djali i madh hyri ne gezimin e atit te tij apo jo. 

"20. por në rast se refuzoni dhe rebeloheni, do t`ju përpijë shpata", sepse goja e Zotit ka folur." Tani kuptohet se nese historia e dialogimit mes djalit te madh dhe Atit do te mbyllej me perseritjen e refuzimit te djalit per te hyre ne gostine e Atit te tij, kjo do te tregonte rrebelimin e tij  dhe pasoja e ketij rrebelimi eshte fatale duke perfunduar ne shkaterrim. Do t’iu perpije shpata, nuk nenkupton qe do te vdesesh per buke sikurse iu kanos vdekja nga zia e bukes vellait te vogel, por do te vdesesh nga gjukimi qe meriton per shkak te rrebelimit ndaj Atit, ndaj Zotit.
Por jo pa qellim historia mbetet pa treguar nese djali i madh hyri apo jo ne gezimin e Atit te Tij. Kjo gje nuk duhet te na pengoj per te besuar se Ai hyri aty. Shkrimi na meson se Ai qe e ka filluar nje pune te mire me ne, do ta vazhdoj dhe do ta perfundoj ate. Kjo eshte siguria qe shkrimi na jep. Prandaj sikurse Ati e filloi punen me bijte e tij po ashtu ne besojme se Ai e vazhdoi ate pune per ta perfunduar ate dhe per te pare prej tyre frytet e bindjes.

Nga e gjithe kjo histori kuptuam shume gjera ku nder me kryesoren duhet te vecojme se nuk ka asnje merite nga ne, per shpetimin tone. Ne asnje moment dhe ne asnje forme dhe ne asnje gje. E gjithe lavdia i takon Atij, Zotit dhe Perendise tone.

Dhe faktikisht historia e ardhjes ne shtepi te djalit dhe sidomos mberritja aty, nuk na e rezervon fatin te krekosemi ne arrogancen tone njerezore per aftesite tona per te ardhur tek Zoti. Ne fakt sikurse shkrimi tregon ne jemi te shpetuar me ane te hirit nepermjet besimit, qe askush te mos mburret. Ndaj ne asnje moment nuk duhet ta shohim qe shpetimi varet nga njeriu, sepse eshte dhurate e Perendise. Vetem i Perendise dhe askujt tjeter.


Markeljan Zarka

Shpërndaje në Rrjetet Sociale

Artikuj të Ngjashëm

Tjetra
« Prev Post
E mëparshmja
Postimi Tjetër »
SHËNIM: Ju lejoheni dhe inkurajoheni ta riprodhoni apo shpërndani këtë material në çdo formë të mundshme me kusht që të mos ndryshoni fjalët në asnjë mënyrë dhe gjithashtu të citoni burimin, pra, të përmëndni nga është marrë materiali duke e shoqëruar me adresën e kësaj faqeje.